Cholestaza

Aktualizacja: 26 kwietnia 2026

Cholestaza (łac. cholestasis) to patologiczny stan, w którym dochodzi do zastoju lub utrudnienia odpływu żółci z wątroby do dwunastnicy. Może dotyczyć problemu w samej wątrobie albo w drogach żółciowych. Często występuje u kobiet ciężarnych, choć może także dotyczyć innych grup pacjentów. 

Cholestaza – przyczyny

Przyczyny cholestazy mogą być wewnątrzwątrobowe i zewnątrzwątrobowe. W pierwszym przypadku czynnik sprawczy, jak wskazuje nazwa, znajduje się wewnątrz tego narządu. Możliwe przyczyny tego stanu są następujące:

• wirusowe zapalenie wątroby (np. typu A, B, C);
• uszkodzenie wątroby przez leki (np. antybiotyki, sterydy anaboliczne, niektóre leki hormonalne);
• cholestaza ciężarnych;
• choroby autoimmunologiczne (np. pierwotna żółciowa cholangitis);
• alkoholowe uszkodzenie wątroby;
• stłuszczenie wątroby;
• sepsa (ciężkie zakażenie ogólnoustrojowe).

Z kolei do grona możliwych przyczyn zewnątrzwątrobowych zalicza się następujące:

• kamica żółciowa (kamień w przewodzie żółciowym);
• nowotwory: trzustki, dróg żółciowych, pęcherzyka żółciowego;
• zwężenia przewodów żółciowych (np. po operacjach);
• zapalenie dróg żółciowych;
• torbiele lub guzy uciskające przewody.

Każdy przypadek wymaga diagnostyki i leczenia.

Cholestaza – objawy

Nie ma jednej definicji określającej omawiany problem. Niektórzy specjaliści opisują go jako zaburzenie wydzielania żółci albo jako obniżone wydzielanie kwasów żółciowych i innych składników żółci, związane lub niezwiązane ze spadkiem wydzielania żółci, inni natomiast podkreślają bardziej kumulację składników żółci w hepatocytach i rozszerzenie kanalików żółciowych, a więc akcentują aspekty morfologiczne. Dlatego też obraz kliniczny może różnić się w zależności od wielu czynników. Kluczowe objawy o różnym natężeniu pojawiające się w przebiegu cholestazy to:

• świąd skóry, często bardzo nasilony, zwłaszcza w nocy (występuje raczej bez widocznej wysypki);
• żółtaczka – zażółcenie skóry i białkówek oczu;
• ciemny kolor moczu, który swoim wyglądem przypomina wręcz kolor herbaty lub coli;
• jasny (odbarwiony) stolec, szarawy, gliniasty;
• zmęczenie, osłabienie;
• utrata apetytu;
• nudności;
• uczucie dyskomfortu lub bólu w prawym podżebrzu.

Jeśli cholestaza będzie nieleczona przez dłuższy czas, doprowadzi do niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a więc witaminy A, witaminy D, witaminy E i witaminy K. Wraz z tym pojawią się konsekwencje tego stanu, np. łatwe siniaczenie się i skłonność do nagłych krwawień w związku z niedoborem witaminy K, jak również znaczne spadki odporności w związku z niedoborem witaminy D.

Cholestaza ciążowa – co to jest?

Wewnątrzwątrobowa cholestaza ciężarnych stanowi najczęstszą odwracalną chorobę wątroby ściśle powiązaną z ciążą. Samoistnie ustępuje po jej rozwiązaniu, ale w kolejnych ciążach (45-90%) z reguły ujawnia się ponownie, przybierając bardziej nasiloną postać. Do zaburzeń czynności wątroby w tym przypadku dochodzi najczęściej w III trymestrze ciąży, przy czym częściej chorują kobiety starsze i w ciąży mnogiej. Rodzinne występowanie, predyspozycje etniczne i geograficzne oraz nawroty w kolejnych ciążach mogą wskazywać na tło genetyczne występowania, choć sporą uwagę przykłada się również do roli steroidów płciowych.

Cholestaza – diagnostyka

Do najczęściej wykorzystywanych badań laboratoryjnych krwi świadczących o cholestazie należą aktywność ALP i GGT oraz stężenia bilirubiny i kwasów żółciowych. Przeważnie u pacjentów wskazuje się na 1,5‑krotny wzrost aktywności ALP i 3‑krotny wzrost aktywności GGT. Badania laboratoryjne zawsze należy poprzeć badaniami obrazowymi. W przypadku dróg żółciowych najistotniejsze to:

• ultrasonografia (USG) jamy brzusznej;
• cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego;
• endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW);
• endosonografia.

Badania dobiera lekarz. Diagnostyką i leczeniem chorób wątroby i dróg żółciowych najczęściej zajmuje się lekarz hepatolog.

Cholestaza – leczenie

Podstawą jest leczenie przyczynowe, czyli np. usunięcie złogów z przewodów żółciowych, wdrożenie antybiotykoterapii przy infekcjach bakteryjnych bądź radioterapia i chemioterapia przy nowotworach. Jednocześnie pacjentowi można podawać leki zmniejszające objawy, takie jak choćby kwas ursodeoksycholowy (UDCA), który poprawia przepływ żółci bądź cholestyramina, która zmniejsza świąd. W tym czasie pacjent powinien szczególnie zadbać o tryb życia. Istotna jest lekkostrawna dieta, wysokie nawodnienie organizmu, unikanie stresu, aktywność fizyczna oraz suplementacja witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, by nie dopuścić do ich niedoboru.

Cholestaza – suplementacja

W przebiegu cholestazy bardzo ważne jest wsparcie organizmu odpowiednio dobraną suplementacją. Jednak zawsze powinna ona stanowić uzupełnienie leczenia prowadzonego przez lekarza, a nie jego zamiennik. Ze względu na utrudniony odpływ żółci często dochodzi do gorszego wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, co może prowadzić do osłabienia odporności, pogorszenia kondycji skóry, zaburzeń krzepnięcia krwi oraz przewlekłego zmęczenia. W takich przypadkach szczególne znaczenie ma uzupełnianie niedoborów oraz wspieranie codziennej diety wysokiej jakości składnikami odżywczymi.

Zaleca się kwasy tłuszczowe Omega 3, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu, pomagają utrzymać właściwy profil lipidowy oraz są bardzo wartościowym elementem diety osób dbających o wątrobę i układ metaboliczny. Dobrym uzupełnieniem codziennej suplementacji może być także spirulina, będąca źródłem naturalnych składników odżywczych, aminokwasów, chlorofilu oraz cennych mikroelementów wspierających organizm w okresach osłabienia. U wielu osób sprawdza się również chlorella, szczególnie jako element dobrze zbilansowanej diety nastawionej na codzienną regenerację i wsparcie naturalnych procesów oczyszczania organizmu (wsparcie działania wątroby).

W przypadku kobiet z cholestazą ciążową każda suplementacja powinna być skonsultowana z lekarzem prowadzącym ciążę. Szczególną ostrożność należy zachować przy samodzielnym stosowaniu preparatów ziołowych oraz wieloskładnikowych suplementów diety. Dlatego najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wybór sprawdzonych produktów o prostym składzie, wysokiej jakości i bez zbędnych dodatków, które wspierają organizm w sposób naturalny.

Omega 3 – czysty roślinny olej z Pachnotki zwyczajnej
Omega 3 to naturalny produkt zawierający w swoim składzie czysty, roślinny olej, z pełniącymi istotną rolę w odżywianiu człowieka kwasami tłuszczowymi Omega 3. Stanowi wsparcie dla mózgu i odpowiada za jego prawidłową pracę. Dodatkowo wspiera odporność
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Hartleb M., Krawczyk M., Wunsch E., Raszeja-Wyszomirska J., Cichoż Lach H., Żorniak M., Gutkowski K., Ołdakowska Jedynak U., Milkiewicz P., Mach T., Habior A., Choroby cholestatyczne u dorosłych – wytyczne postępowania Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Gastroenterologia Praktyczna, 2/2018.
2. Leszczyńska-Gorzelak B., Oleszczuk J., Marciniak B., Poręba R., Oszukowski P., Wielgoś M., Czajkowski K., Rekomendacje Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące postępowania w wewnątrzwątrobowej cholestazie ciężarnych, Ginekol Pol. 9/2012, 83, 713-717.