Oleje nierafinowane

Aktualizacja: 2 maja 2026

Oleje nierafinowane to oleje roślinne, które tłoczy się na zimno, bez użycia bardzo wysokich temperatur, które mają miejsce w procesach rafinacji oleju. W efekcie tego zachowują swój naturalny smak i zapach, dzięki czemu można z łatwością rozpoznać dany olej w potrawie. Są też bogate w składniki odżywcze, zwłaszcza w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, których nie ma w olejach rafinowanych.

Oleje nierafinowane – najpopularniejsze rodzaje

Oleje nierafinowane nazywa się również olejami tłoczonymi na zimno. Pozyskuje się je z nasion i owoców roślin oleistych, które wyróżniają się zawartością tłuszczu przekraczającą 15%. Wyjątkiem może być m.in. olej pozyskiwany z nasion amarantusa, w którym udział tłuszczu w nasionach wynosi od 4,9 do 8,1%. Zgodnie z jedną z definicji, według Codex Alimentarius oleje tłoczone na zimno to roślinne oleje i tłuszcze jadalne pozyskane wskutek procesów mechanicznych, takich jak tłoczenie, wykluczając zastosowanie wysokiej temperatury. Mogą one być tylko oczyszczane poprzez wypłukiwanie wodą, sedymentację, filtrację bądź wirowanie. Sam proces tłoczenia na zimno można przedstawić w kilku etapach:

1. Selekcja surowca – wybiera się nasiona lub owoce wysokiej jakości.
2. Czyszczenie – usunięcie zanieczyszczeń, łusek, kamieni.
3. Tłoczenie mechaniczne – surowiec jest prasowany w prasie ślimakowej lub hydraulicznej, przy czym temperatura nie przekracza zwykle 40-50°C, dzięki czemu nie niszczą się witaminy i kwasy tłuszczowe.
4. Filtracja – oddzielanie osadu i cząstek stałych, bez chemicznych dodatków.
5. Rozlewanie i przechowywanie – olej przechowywany powinien być w ciemnych, szczelnych butelkach, w chłodnym miejscu.

Tłoczenie na zimno to metoda, która chroni wartości odżywcze oleju, ale olej taki najlepiej spożywać na zimno. Nie nadaje się do obróbki termicznej, czyli do pieczenia, smażenia czy gotowania, a więc do żadnych czynności, przy których wykorzystywane są wysokie temperatury. Wszystko dlatego, że oleje nierafinowane mają niską temperaturę dymienia, czyli punkt, w którym olej zaczyna się palić i wydzielać dym. W trakcie przegrzewania tworzą się wolne rodniki, aldehydy i tłuszcze trans, które mogą podrażniać błony śluzowe, obciążać wątrobę i zwiększać ryzyko chorób serca. Dodatkowo wysoka temperatura usuwa większość składników odżywczych (witamin, antyoksydantów, kwasów tłuszczowych Omega 3) znajdujących się w takim oleju.

Zobacz również: Najzdrowsze oleje tłoczone na zimno.

Oleje nierafinowane – charakterystyka

Oleje nierafinowane są bardzo ważnym elementem codziennej diety każdego człowieka, ponieważ stanowią (tuż obok nasion, orzechów i ryb) podstawowe źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych Omega 3-6-9. Ich cechy charakterystyczne można zaprezentować następująco:

• Naturalny smak i aromat – intensywny, charakterystyczny dla rośliny, z której pochodzi. Idealnie wzbogaca sałatki, surówki czy nawet dania jednogarnkowe. Dla przykładu olejem lnianym polewa się tradycyjnie pierogi z kapustą i grzybami na święta Bożego Narodzenia lub kapustę z grochem i grzybami;
• Bogactwo składników odżywczych – witamina A, witamina E, witamina K, antyoksydanty, fitosterole, kwasy tłuszczowe Omega 3 i Omega 6 są ważnymi składnikami tych olejów;
• Niższa temperatura dymienia – zazwyczaj wynosi około 40-180°C, przez co takie oleje nie nadają się do smażenia w wysokiej temperaturze;
• Krótszy termin przydatności – łatwiej jełczeją, wymagają przechowywania w ciemnym, chłodnym miejscu;
• Proces tłoczenia na zimno – mechaniczny, bez użycia chemikaliów, co chroni wartości odżywcze.

Takie oleje przede wszystkim nadają się do sałatek i surówek, ale można skropić nimi też kanapki, omlety, naleśniki. Dodaje się je niekiedy do sosów i dipów, jak również do smoothies i koktajli owocowych, koktajli warzywnych, jeśli zależy nam na formie suplementacji takich olejów.

Zobacz również: W czym jest najwięcej kwasów Omega 3?

Popularne oleje nierafinowane

Do grona najpopularniejszych olejów nierafinowanych zaliczyć można między innymi następujące:

• olej lniany – tłoczony z nasion lnu, stanowi jedną z najbogatszych źródeł kwasów Omega 3. Ma też w składzie lignany i sporą zawartość witaminy E. Wyróżnia się delikatnym, lekko orzechowym smakiem;
• olej z wiesiołka – bogaty głównie w witaminę E i kwasy Omega 6, posiada smak zbliżony do oleju lnianego;
• olej z orzechów włoskich – źródło kwasów Omega 3, fitosteroli oraz witaminy E, ma mocny, wyrazisty, orzechowy smak;
• olej migdałowy – zawiera składniki mineralne, witaminę E, fitosterole i polifenole. Jest lekko słodki w smaku, nie przytłacza potraw.

Dużą popularnością cieszą się też oleje nierafinowane:

• olej rzepakowy;
• olej słonecznikowy;
• olej makadamia;
• olej kokosowy;
• olej z nasion chia;
• olej z rokitnika;
• olej z czarnuszki;
• olej z ostropestu.

Wybierając olej nierafinowany, należy kierować się składem, właściwościami i własnymi preferencjami smakowymi. To, czy olej jest rafinowany czy jednak tłoczony na zimno, zawsze zawarte jest na opakowaniu produktu.

Oleje nierafinowane – suplementacja

Oleje nierafinowane stanowią wartościowe uzupełnienie codziennej diety, szczególnie jako źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), witamin rozpuszczalnych w tłuszczach oraz naturalnych związków bioaktywnych. W przeciwieństwie do olejów rafinowanych zachowują one swoje pierwotne właściwości odżywcze, dzięki czemu wspierają funkcjonowanie organizmu na wielu poziomach (od układu sercowo-naczyniowego, przez odporność, aż po kondycję skóry.

W suplementacji szczególne miejsce zajmuje olej z czarnuszki (Nigella sativa), który wykazuje działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz immunomodulujące. Regularne stosowanie wspiera organizm w walce z infekcjami, alergiami oraz stanami zapalnymi. Z kolei olej z pachnotki zwyczajnej (Perilla frutescens) jest cennym źródłem szczególnie kwasów Omega 3, w tym kwasu alfa-linolenowego (ALA). Dzięki temu korzystnie wpływa na profil lipidowy oraz funkcjonowanie układu nerwowego.

Warto również uwzględnić w suplementacji oleje nierafinowane takie jak olej lniany, olej konopny czy olej z wiesiołka, które dostarczają różnorodnych kwasów tłuszczowych i wspierają równowagę metaboliczną organizmu. Kluczowe znaczenie ma jednak sposób ich stosowania. Oleje te powinny być spożywane na zimno, bez poddawania obróbce termicznej, aby nie utraciły swoich właściwości.

Suplementacja olejami nierafinowanymi powinna być dostosowana indywidualnie, z uwzględnieniem potrzeb organizmu oraz ewentualnych przeciwwskazań. Regularność oraz jakość produktu (świeżość, odpowiednie przechowywanie) odgrywają istotną rolę w osiąganiu oczekiwanych efektów zdrowotnych.

Olej z czarnuszki w kapsułkach 100% naturalny
Oryginalny olej z czarnuszki egipskiej (Nigella sativa) wspiera odporność, układ pokarmowy i zdrowie skóry. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i antyoksydacyjne. Źródło cennych kwasów tłuszczowych i tymochinonu.
Zobacz tutaj ...

Bio olej z czarnuszki w płynie 100% naturalny
Olej z czarnuszki tłoczony na zimno, dzięki swoim właściwościom może pomóc w zwalczaniu wszelkiego rodzaju problemach skórnych. Chroni komórki organizmu przed wolnymi rodnikami co powoduje, że skóra wygląda młodziej …
Zobacz tutaj ...

Bibliografia

1. Rutkowska J., Żbikowska A., Jakość wybranych olejów roślinnych dostępnych na Polskim Rynku, Roczniki PZH, 3/2007.
2. Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Głąbska D., Dietoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2014.
3. Wroniak M., Kwiatkowska M., Krygier K., Charakterystyka wybranych olejów tłoczonych na zimno, Żywność. Nauka. Technologia. Jakość, 2/2006.