Letnia wyprzedaż
Letnia wyprzedaż

Aktualizacja: 30 czerwca 2021

Witamina A i jej wpływ na organizmWitamina A z pewnością jest niezbędnym składnikiem w diecie człowieka. Odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku, odporności organizmu, funkcji rozrodczych, a także ochronie skóry i wielu innych narządów. Witaminę A stosunkowo łatwo pozyskać z pożywienia, choć w krajach rozwijających się jej niedobór nie jest rzadkością.

Co to jest witamina A?

Bez wątpienia za odkrycie witaminy A odpowiedzialni są amerykańscy biochemicy Elmer Verner McCollum oraz Marguerite Davis, którzy w 1913 roku na Uniwersytecie Wisconsin-Madison przeprowadzali badania nad “czynnikiem rozpuszczalnym w tłuszczach A”. Witamina A to ogólne pojęcie grupy związków chemicznych, które są podobne strukturalnie, ale różnią się chemicznie i zapewniają inne korzyści zdrowotne. Ogólnie rzecz biorąc dzielimy je na dwie grupy:

  • retinoidy – biologicznie aktywna witamina A, której źródłem są pokarmy pochodzenia zwierzęcego;
  • karotenoidy – prowitamina A, której źródłem są pokarmy pochodzenia roślinnego.

Najważniejszymi retinoidami są:

  • retinol – główna, najbardziej stabilna i czysta, alkoholowa forma witaminy A;
  • retinal;
  • kwas retinowy.

Karotenoidy dzielą się na dwie grupy:

  • karoteny (alfa-karoten, beta-karoten, gamma-karoten, delta-karoten, epsilon-karoten i zeta-karoten);
  • ksantofile (astaksantyna, beta-kryptoksantyna, kantaksantyna, fukoksantyna, luteina, zeaksantyna oraz wiolaksantyna).

Właściwie wszystkie formy witaminy A mają wspólne cechy strukturalne. Z tego powodu posiadają pierścień beta-jonowy, do którego przyłączony jest łańcuch izoprenoidowy oraz polarną grupę końcową (mającą wpływ na ich funkcje biologiczne i właściwości chemiczne).

Gdzie występuje witamina A?

Przede wszystkim do najlepszych źródeł witaminy A pochodzenia zwierzęcego należy zaliczyć wątrobę, jajka, masło, mleko oraz ryby. Natomiast do źródeł pochodzenia roślinnego można zaliczyć zielone, żółte oraz pomarańczowe warzywa i owoce takie jak jarmuż, szpinak, pomarańcze czy marchewka.

Najwięcej witaminy A zawiera zwłaszcza:

  • wątroba (kurczak, indyk, wieprzowina i ryby) dostarcza nawet 700% dziennego zapotrzebowania;
  • Spirulina nawet 300% dziennego pokrycia;
  • marchewka może dostarczyć nawet 90%;
  • słodkie ziemniaki do 80%;
  • jarmuż do 75%;
  • masło do 75%;
  • szpinak do 50%;
  • dynia do 40%;
  • jajka do 16%;
  • mango do 5%.

Warto zaznaczyć, że absorpcja witaminy A, głównie ze źródeł roślinnych, może różnić się u poszczególnych osób. Związane to może być z przyjmowaniem leków, elementami diety, a także uwarunkowaniami genetycznymi.

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę A

Regularne spożywanie pokarmów wymienionych powyżej, z pewnością przyczyni się do uzupełnienia dziennego zapotrzebowania na tę witaminę.

WiekMężczyznaKobietaCiążaKarmienie piersią
0-6 miesięcy400 ug400 ug
7-12 miesięcy500 ug500 ug
1-3 lata300 ug300 ug
4-8 lat400 ug400 ug
9-13 lat600 ug600 ug
14-18 lat900 ug700 ug750 ug1200 ug
19-50 lat900 ug700 ug770 ug1300 ug
51+ lat900 ug700 ug

Dodatkowo warto wiedzieć, że witamina A rozpuszcza się w tłuszczach. Dlatego będąc na diecie bezmięsnej, do warzyw (np. w postaci sałatki) warto dodać choćby oliwę z oliwek. Dzięki temu ułatwimy jej wchłanianie.

Reklama


Spirulina Bioalgi


Jakie funkcje pełni witamina A?

Bez wątpienia witamina A pełni w organizmie bardzo ważną rolę. Szczególnie w obrębie:

  • wzroku;
  • prawidłowego funkcjonowania tkanek (komórek skóry, wyściółki jelit, dróg moczowych i płuc);
  • funkcji odpornościowych;
  • transkrypcji genów;
  • rozwoju embriologicznego (bez witaminy A zapłodnione jajeczko nie rozwinie się w płód);
  • metabolizmu kości i zębów;
  • aktywności antyoksydacyjnej.

Wzrok

Bez witaminy A ludzkie oko nie jest w stanie przekształcić światła w sygnał elektryczny, który następnie wysyłany jest do mózgu. Dlatego pełni bardzo ważną funkcję w elementach oka, które są wrażliwe na światło i odpowiedzialne za widzenie w warunkach słabego oświetlenia. Tym elementem są pręciki, które zawierają rodopsynę, dzięki której człowiek widzi białe i czarne, a także widzi w nocy. W konsekwencji niedobór witaminy A może spowodować zahamowanie procesu reformacji rodopsyny i doprowadzić do kurzej ślepoty.

Badania wykazują, że witamina A w odpowiedniej ilości, może pomóc w spowolnieniu pogarszania się wzroku wraz z wiekiem. Również związane z wiekiem ryzyko wystąpienia zwyrodnienia plamki żółtej może być znacznie zmniejszone, dzięki spożywaniu przeciwutleniaczy (w tym beta-karotenu).

Skóra

Retinol, retinal, kwas retinowy, a także beta-karoten są niezwykle ważne w procesie produkcji komórek. Witamina A przyspiesza regenerację kolagenu, dzięki czemu utrzymuje skórę jędrną i zdrową. Ze względu na właściwości przeciwutleniające chroni także przed wolnymi rodnikami i stresem oksydacyjnym. To właśnie te czynniki wpływają na powstawanie zmarszczek, osłabienie struktury skóry oraz na zwiększenie wrażliwości na promieniowanie UV.

Odporność

Niedobór witaminy A może zwiększyć podatność organizmu na różnego rodzaju infekcje, a następnie skutecznie opóźnić powrót do zdrowia. Dlatego istotne jest dostarczanie w diecie odpowiedniej ilości tej witaminy. Bez niej, naturalne mechanizmy obronne nie funkcjonują prawidłowo, narażając organizm zwłaszcza na czynniki zakaźne. W konsekwencji osłabia odporność wrodzoną, upośledza funkcje komórek NK (Natural Killer) oraz makrofagów.

Objawy niedoboru witaminy A

Jej niedobór może być spowodowany wieloma czynnikami. Przede wszystkim może to być niewystarczające spożywanie produktów bogatych w witaminę A. Przyczynić się do tego może również niedoczynność tarczycy, stres, zakażenia, częste spożywanie alkoholu, palenie papierosów, celiakia, a nawet niedobór cynku, który niezbędny jest do prawidłowego metabolizmu tej witaminy. Ogólnym objawem niedoboru witaminy A jest przewlekłe zmęczenie, podatność na infekcje, a także utrata apetytu. Jednak najbardziej specyficznym przejawem jej deficytu jest upośledzenie funkcji wzrokowych, które objawiają się poprzez:

  • pogorszenie widzenia po zmroku;
  • suchość spojówki;
  • rogowacenie plamki Bitota;
  • zmętnienie rogówki;
  • utrata wzroku.

Witamina A w nadmiarze może także powodować następujące objawy:

  • osłabienie wzrostu kości oraz zębów;
  • zmniejszenie płodności;
  • problemy dermatologiczne (łuszcząca skóra, łamliwe paznokcie, siwienie);
  • częste zakażenia dróg oddechowych;
  • niedoczynność tarczycy;
  • wady rozwojowe płodu;
  • upośledzenie narządu słuchu;
  • utrata powonienia oraz smaku.

Nadmiar witaminy A

Ze względu na to, że witamina A rozpuszcza się w tłuszczach, pozbycie się jej nadmiaru z organizmu jest znacznie trudniejsze, niż w przypadku witamin rozpuszczalnych w wodzie. W konsekwencji jej nadmiar może prowadzić do:

  • drażliwości;
  • nudności;
  • wymiotów;
  • problemów z widzeniem;
  • bólu głowy;
  • senności;
  • pomarańczowego odcienia skóry;
  • wypadania włosów;
  • pękania skóry;
  • upośledzenia pracy wątroby, nerek i serca;
  • uszkodzeń układu nerwowego;
  • poronienia;
  • w skrajnych przypadkach do deformacji kostnych.

Podsumowanie

Na zakończenie warto dodać, że Witamina A uczestniczy w wielu ważnych procesach w organizmie człowieka. Przede wszystkim odpowiedzialna jest za prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku, układu odpornościowego, tkanek, a także optymalnego wzrostu i rozwoju płodu. Odpowiednia i zbilansowana dieta jest niezbędna, aby zapewnić optymalną dawkę witaminy A. Zarówno jej nadmiar, jak i niedobór, wpływa negatywnie na wiele funkcji życiowych, objawiając się groźnymi powikłaniami.

Bibliografia

  1. The Discovery of the Visual Function of Vitamin A;
  2. Retinoid-binding proteins: mediators of retinoid action;
  3. Recent knowledge about intestinal absorption and cleavage of carotenoids;
  4. Gale Encyclopedia of Medicine;
  5. The role of oxidative stress in the pathogenesis of age-related macular degeneration;
  6. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E, beta carotene, and zinc for age-related macular degeneration and vision loss: AREDS report no. 8.
  7. Zasada M., Adamczyk A., Witamina A. Budowa i mechanizm działania, Kosmetologia Estetyczna, 5/2018.
  8. Pawlaczyk M., Korzeniowska K., Witamina A w kosmetologii i lecznictwie dermatologicznym, Farmacja Współczesna, 6/2013.
Polecane produkty

Spirulina Febico - naturalne witaminy i minerały na wyciągnięcie ręki
Spirulina Febico - wysokiej jakości alga, której skład to 100% czysta Spirulina. Każdy etap, od hodowli, poprzez produkcję, do otrzymania pełnowartościowego produktu, jest poddawany szczegółowej kontroli. Pozwala to uzyskać najwyższej jakości Spirulinę
Zobacz tutaj ...
Spirulina - witaminy i minerały (100% naturalne)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz białko i błonnik. To też źródło cynku, magnezu, wapnia, żelaza
Zobacz tutaj ...
Zioła i leczenie naturalnymi sposobami
Zioła i leczenie naturalnymi sposobami