Witamina A i jej wpływ na organizm

Witamina A i jej wpływ na organizmWitamina A z pewnością jest niezbędnym składnikiem w diecie człowieka. Odgrywa ważną rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania narządu wzroku, odporności organizmu, funkcji rozrodczych, a także ochronie skóry i wielu innych narządów. Witaminę A stosunkowo łatwo pozyskać z pożywienia, choć w krajach rozwijających się jej niedobór nie jest rzadkością.

Co to jest witamina A?

Bez wątpienia za odkrycie witaminy A odpowiedzialni są amerykańscy biochemicy Elmer Verner McCollum oraz Marguerite Davis, którzy w 1913 roku na Uniwersytecie Wisconsin-Madison przeprowadzali badania nad “czynnikiem rozpuszczalnym w tłuszczach A”. [1]

Witamina A to ogólne pojęcie grupy związków chemicznych, które są podobne strukturalnie, ale różnią się chemicznie i zapewniają inne korzyści zdrowotne. Ogólnie rzecz biorąc dzielimy je na dwie grupy:

  • retinoidy – biologicznie aktywna witamina A, której źródłem są pokarmy pochodzenia zwierzęcego;
  • karotenoidy – prowitamina A, której źródłem są pokarmy pochodzenia roślinnego.

Najważniejszymi retinoidami są:

  • retinol – główna, najbardziej stabilna i czysta, alkoholowa forma witaminy A
  • retinal
  • kwas retinowy

Karotenoidy dzielą się na dwie grupy:

  • karoteny (alfa-karoten, beta-karoten, gamma-karoten, delta-karoten, epsilon-karoten i zeta-karoten)
  • ksantofile (astaksantyna, beta-kryptoksantyna, kantaksantyna, fukoksantyna, luteina, zeaksantyna oraz wiolaksantyna)

Właściwie wszystkie formy witaminy A mają wspólne cechy strukturalne. Z tego powodu posiadają pierścień beta-jonowy, do którego przyłączony jest łańcuch izoprenoidowy oraz polarną grupę końcową (mającą wpływ na ich funkcje biologiczne i właściwości chemiczne). [2]

Gdzie występuje witamina A?

Przede wszystkim do najlepszych źródeł witaminy A pochodzenia zwierzęcego należy zaliczyć wątrobę, jajka, masło, mleko oraz ryby. Natomiast do źródeł pochodzenia roślinnego można zaliczyć zielone, żółte oraz pomarańczowe warzywa i owoce takie jak jarmuż, szpinak, pomarańcze czy marchewka.

Najwięcej witaminy A zawiera zwłaszcza:

Warto zaznaczyć, że absorpcja witaminy A, głównie ze źródeł roślinnych, może różnić się u poszczególnych osób. Związane to może być z przyjmowaniem leków, elementami diety, a także uwarunkowaniami genetycznymi. [3]

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę A

Regularne spożywanie pokarmów wymienionych powyżej, z pewnością przyczyni się do uzupełnienia dziennego zapotrzebowania na tę witaminę.

WiekMężczyznaKobietaCiążaKarmienie piersią
0-6 miesięcy400 ug400 ug
7-12 miesięcy500 ug500 ug
1-3 lata300 ug300 ug
4-8 lat400 ug400 ug
9-13 lat600 ug600 ug
14-18 lat900 ug700 ug750 ug1200 ug
19-50 lat900 ug700 ug770 ug1300 ug
51+ lat900 ug700 ug

Dodatkowo warto wiedzieć, że witamina A rozpuszcza się w tłuszczach. Dlatego będąc na diecie bezmięsnej, do warzyw (np. w postaci sałatki) warto dodać choćby oliwę z oliwek. Dzięki temu ułatwimy jej wchłanianie.

Reklama


Spirulina Bioalgi


Jakie funkcje pełni witamina A?

Bez wątpienia witamina A pełni w organizmie bardzo ważną rolę. Szczególnie w obrębie:

  • wzroku
  • prawidłowego funkcjonowania tkanek (komórek skóry, wyściółki jelit, dróg moczowych i płuc)
  • funkcji odpornościowych
  • transkrypcji genów
  • rozwoju embriologicznego (bez witaminy A zapłodnione jajeczko nie rozwinie się w płód)
  • metabolizmu kości i zębów
  • aktywności antyoksydacyjnej [4]

Wzrok

Bez witaminy A ludzkie oko nie jest w stanie przekształcić światła w sygnał elektryczny, który następnie wysyłany jest do mózgu. Dlatego pełni bardzo ważną funkcję w elementach oka, które są wrażliwe na światło i odpowiedzialne za widzenie w warunkach słabego oświetlenia. Tym elementem są pręciki, które zawierają rodopsynę, dzięki której człowiek widzi białe i czarne, a także widzi w nocy. W konsekwencji niedobór witaminy A może spowodować zahamowanie procesu reformacji rodopsyny i doprowadzić do kurzej ślepoty.

Badania wykazują, że witamina A w odpowiedniej ilości, może pomóc w spowolnieniu pogarszania się wzroku wraz z wiekiem. Również związane z wiekiem ryzyko wystąpienia zwyrodnienia plamki żółtej może być znacznie zmniejszone, dzięki spożywaniu przeciwutleniaczy (w tym beta-karotenu). [5][6]

Skóra

Retinol, retinal, kwas retinowy, a także beta-karoten są niezwykle ważne w procesie produkcji komórek. Witamina A przyspiesza regenerację kolagenu, dzięki czemu utrzymuje skórę jędrną i zdrową. Ze względu na właściwości przeciwutleniające chroni także przed wolnymi rodnikami i stresem oksydacyjnym. To właśnie te czynniki wpływają na powstawanie zmarszczek, osłabienie struktury skóry oraz na zwiększenie wrażliwości na promieniowanie UV.

Odporność

Niedobór witaminy A może zwiększyć podatność organizmu na różnego rodzaju infekcje, a następnie skutecznie opóźnić powrót do zdrowia. Dlatego istotne jest dostarczanie w diecie odpowiedniej ilości tej witaminy. Bez niej, naturalne mechanizmy obronne nie funkcjonują prawidłowo, narażając organizm zwłaszcza na czynniki zakaźne. W konsekwencji osłabia odporność wrodzoną, upośledza funkcje komórek NK (Natural Killer) oraz makrofagów.

Objawy niedoboru witaminy A

Jej niedobór może być spowodowany wieloma czynnikami. Przede wszystkim może to być niewystarczające spożywanie produktów bogatych w witaminę A. Przyczynić się do tego może również niedoczynność tarczycy, stres, zakażenia, częste spożywanie alkoholu, palenie papierosów, celiakia, a nawet niedobór cynku, który niezbędny jest do prawidłowego metabolizmu tej witaminy.

Ogólnym objawem niedoboru witaminy A jest przewlekłe zmęczenie, podatność na infekcje, a także utrata apetytu. Jednak najbardziej specyficznym przejawem jej deficytu jest upośledzenie funkcji wzrokowych, które objawiają się poprzez:

  • pogorszenie widzenia po zmroku
  • suchość spojówki
  • rogowacenie plamki Bitota
  • zmętnienie rogówki
  • utrata wzroku

Witamina A w nadmiarze może także powodować następujące objawy:

  • osłabienie wzrostu kości oraz zębów
  • zmniejszenie płodności
  • problemy dermatologiczne (łuszcząca skóra, łamliwe paznokcie, siwienie)
  • częste zakażenia dróg oddechowych
  • niedoczynność tarczycy
  • wady rozwojowe płodu
  • upośledzenie narządu słuchu
  • utrata powonienia oraz smaku

Nadmiar witaminy A

Ze względu na to, że witamina A rozpuszcza się w tłuszczach, pozbycie się jej nadmiaru z organizmu jest znacznie trudniejsze, niż w przypadku witamin rozpuszczalnych w wodzie. W konsekwencji jej nadmiar może prowadzić do:

  • drażliwości
  • nudności
  • wymiotów
  • problemów z widzeniem
  • bólu głowy
  • senności
  • pomarańczowego odcienia skóry
  • wypadania włosów
  • pękania skóry
  • upośledzenia pracy wątroby, nerek i serca
  • uszkodzeń układu nerwowego
  • poronienia
  • w skrajnych przypadkach do deformacji kostnych

Podsumowanie

Na zakończenie warto dodać, że Witamina A uczestniczy w wielu ważnych procesach w organizmie człowieka. Przede wszystkim odpowiedzialna jest za prawidłowe funkcjonowanie narządu wzroku, układu odpornościowego, tkanek, a także optymalnego wzrostu i rozwoju płodu. Odpowiednia i zbilansowana dieta jest niezbędna, aby zapewnić optymalną dawkę witaminy A. Zarówno jej nadmiar, jak i niedobór, wpływa negatywnie na wiele funkcji życiowych, objawiając się groźnymi powikłaniami.

Bibliografia:

  1. The Discovery of the Visual Function of Vitamin A.
  2. Retinoid-binding proteins: mediators of retinoid action.
  3. Recent knowledge about intestinal absorption and cleavage of carotenoids.
  4. Gale Encyclopedia of Medicine.
  5. The role of oxidative stress in the pathogenesis of age-related macular degeneration.
  6. A randomized, placebo-controlled, clinical trial of high-dose supplementation with vitamins C and E, beta carotene, and zinc for age-related macular degeneration and vision loss: AREDS report no. 8.
Spirulina Febico - naturalne witaminy i minerały na wyciągnięcie ręki
Spirulina Febico - wysokiej jakości alga, której skład to 100% czysta Spirulina. Każdy etap, od hodowli, poprzez produkcję, do otrzymania pełnowartościowego produktu, jest poddawany szczegółowej kontroli. Pozwala to uzyskać najwyższej jakości Spirulinę
Zobacz tutaj ...
Spirulina - witaminy i minerały (100% naturalne)
Spirulina posiada w pełni naturalne witaminy i minerały o wysokim stężeniu. W jej skład wchodzą m.in.: biotyna, beta-karoten, kwas foliowy, tiamina, niacyna, witamina D, E i inne witaminy oraz błonnik. To źródło minerałów jak cynk, magnez, wapń, żelazo
Zobacz tutaj ...
35 komentarzy:
  1. Marta K
    Marta K says:

    I od razu przypomina mi się cała szkolna wiedza i nauka o niezbędnych witaminach A,D,E,K 🙂 Co prawda dawno nie robiłam badań, by sprawdzić czy w moim organizmie są odpowiednie ich ilości. Ale na co dzień zwracam dużą uwagę na to, co jem z rodziną i staram się by posiłki były mocno zbilansowane.

    Odpowiedz
  2. Zołza
    Zołza says:

    Nigdy nie zastanawiałam się, czy poziom witaminy A w moim organizmie jest odpowiedni – ale chyba nie mam się o co martwić, póki co wszystko funkcjonuje jak należy 🙂

    Odpowiedz
  3. Ania
    Ania says:

    Aż przypomniały mi się lekcje biologii… Bardzo przydatna wiedza! Aż się ucieszyłam, że tak dużo witaminy A jest w uwielbianej przeze mnie wątróbce 🙂 Wiem, że to być może mało istotne… Ale zachwyciła mnie przejrzystość i estetyka wpisu. Tutaj na prawdę nie można się pogubić w informacjach, a na dodatek nie są one przedstawione w zbyt trudny sposób. Idealne dla osób, któe niekoniecznie siedzą w temacie. Dziękuję i pozdrawiam! 🙂

    Odpowiedz
  4. ZiolaBlog
    ZiolaBlog says:

    Zdrowa dieta to podstawa. Wiedza na temat zdrowej diety również. Wtedy żadna chemia i leki nie będą nam potrzebne, a 90% chorób, zwłaszcza cywilizacyjnych może nas ominąć. Polecam rozwijać wiedzę w tym zakresie, m.in. dzięki takim artykułom.

    Odpowiedz
  5. Kinga Kulczycka
    Kinga Kulczycka says:

    Sproszkowaną spiruline dodaję do shake co 2gi dzień, generalnie na początku było mi ciężko przywyknąć do tego smaku i zapachu- teraz uwielbiam! Szczerze polecam.

    Odpowiedz
  6. Kasia
    Kasia says:

    o tym, że tłuszcze są potrzebne w diecie np. żeby witaminy mogły się w nich rozpuszczać przekonałam się “boleśnie” gdy w wieku nastu lat próbowałam całkiem wyeliminować tłuszcze z diety. Od tej pory wiem, że zrównoważona dieta to podstawa 🙂

    Odpowiedz
  7. Karolina
    Karolina says:

    Dokładnie, trzeba poszerzać wiedzę na temat wartości odżywczych w jedzeniu. U mnie zdrowe odżywienie i dieta oparta o produkty bogate w witaminy i minerały to podstawa.

    Odpowiedz
  8. Gleam
    Gleam says:

    Jeśli pomaga na alergię to może i mnie pomoże. Nawet nie wiedziałam, że witamina A ma takie szerokie działanie. Znałam tylko kilka z nich.

    Odpowiedz

Dodaj komentarz

Chcesz się przyłączyć do dyskusji?
Zapraszamy!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *